Як Той у Егіпце богам стау

Кожны бог калісьці быў чалавекам. У старажытных паданнях апавядаецца што Егіптам правілаў спачатку Ра, а летапісцам ў яго быў чужацкі мудрэц Той, хто ажэніцца на адной з дачок кіраўніка.

Потым на троне сядзеў Шу, якога змяніў Геб. Ну а потым кіраўніком стаў Асірыс, сын Тота.

Наогул-то, у старажытных летапісах таго, каго ў наступстве абагавілі і далі імем Той, называюць "уладаром чужаземных краін". З апісанняў вядома, што Той быў падобны на Гіпербарэя - продка арыйскіх народаў і быў ён барадаты, светлавалосая, блакітнавокі.

Цалкам верагодна, што "Той" - гэта не імя, а частка тытула. Напрыклад, "той, хто пачаў лічыць час", "той, хто прынёс веды" і г.д. Тоту прыпісваецца стварэнне календара і пісьменства. Лічыцца, што ён навучыў людзей рахунку і лячэння. Пад яго эгідай знаходзіліся архівы і знакамітая Гермиполькая бібліятэка. Яшчэ Той славіўся чараўніком і лекарам. Загаворамі ён выратаваў ад смяротнага ўкусу змеі бога Гара, вярнуў ўцякла з Егіпта багіню вільгаці Тефенут.

Свяшчэннай птушкай Тота быў ібісы (таму яго часта малююць з птушынай галавой), а святымі жывёламі - павіяны. Егіпцяне называлі гэтага бога Джехутти і атаясамлялі яго з мясцовым богам птах.

З старажытных крыніц вядома, што мудрэц, які стаў у наступстве богам Тотам, прыбыў у Егіпет з сястрой. Егіпцяне назвалі жанчыну Сешат і лічылі яе багіняй лісты. Часта яе малявалі ваяўніц ў шкуры пантэры, а займалася яна, у асноўным, "справаводствам", ну, яшчэ трохі будаўнічай дзейнасцю: складала праекты і сачыла за іх увасабленнем.

Ёсць некаторыя звесткі, адна з егіпецкіх хронік паведамляе, што Вялікая піраміда ў Гізе была пабудавана не ў часы Хеопса (з 2590 па 2568 да нашай эры), а значна раней і нібыта, побач з гэтай пірамідай стаяў храм Тота.

Старажытныя летапісы сцвярджаюць, што Той, прышэлец з далёкіх Паўночных земляў, прыбыўшы ў Егіпет ажаніўся з дачкой бога Ра, Маат - Струсіныя пяро. Маат служыла справядлівасці. Пасля смерці душа памерлага клалі на адну чашу вагаў, а на іншую - пёрка Маат. Калі чары заставаліся раўнаважны, дык душа лічылася добрай, а калі чары адхіляліся ў любы бок, то душу лічылі грэшнай і аддавалі на з'ядзенне пачвары АМТ.

У Тота і Маат нарадзілася чацвёра дзяцей: два хлопчыкі - Асірыс і Сэт і дзве дзяўчынкі - Ісіда і Нефтида.

У старажытнасці, тое месца, дзе размешчаныя знакамітыя піраміды і высіцца Сфінкс, называлі Ростан. Дык вось, уладаром тут быў Асірыс, якога звалі "царства богам Ростан".

Такім чынам, прышэлец Той пры дапамозе сваёй сястры Сешат, якая дапамагала ў будаўнічых работах, спланаваў і пабудаваў самае святое месца ў Егіпце і даў яго Ростан. Можа быць Сфінкс - гэта выява святой жывёлы Тота? А можа ў манумента ёсць нейкае падабенства і з самім бажаством? Бо Асірыс правілаў тут, на святых землях, створаных яго бацькам і цёткай.

Але гэта ўжо іншая гісторыя, а тым часам аповяд пра Тоте яшчэ незакончанай.

Час ішоў, пагалоска шырылася і дакацілася ды Грэцыі. У Егіпце сталі лічыць, што Той суправаджае душу памерлага на суд да Азірысу. У Грэцыі гэтыя функцыі выконваў Гермес і тут Тота сталі называць гэтым імем, так як грэцкі Гермес цалкам прыняў на сябе абавязкі і функцыі Тота. Цяпер ён не толькі запісваў ўчынкі чалавека, а пад імем Гермеса Трисмегиста праславіўся як самы майстэрскі чараўнік. З Грэцыі ў Старажытны Рым, усё той жа, Той перавандраваў ўжо пад імем Меркурыя і тут яму дадалі спраў: цяпер ён заступаўся яшчэ і гандлярам і злодзеям.

Лічыцца, што Той, перад сусветным патопам, паспеў запісаць усе веды чалавецтва, а каб запісу не патрапілі ў рукі недастойных, ён іх зашыфраваў. Вырашыў, што разумныя ключ да кода падбяруць, а дурным і ведаць нічога не трэба. Паколькі ў Грэцыі Тота называлі Гермесам, то фаліянты сталі называць па імёны аўтара - герметычнымі (зачыненымі), а паслядоўнікаў Гермеса называлі герметыкамі.

Што сталася з кнігамі не вядома, Клімент Александрыйскі (140-215 гг н.э.) паведамляў, што чытаў усе 42 тома старажытнаегіпецкай мудраца. Нібыта гэта былі працы па магіі і філасофіі.

Вядома завяшчанне Гермеса нашчадкам: "Душа - гэта святло, закрыты покрывам. Калі за гэтым крыніцай ня даглядаюць, то агонь паступова слабее, а потым і зусім згасае. Калі ж падліваць алей у сьвяцільню, то ён пачынае ззяць непагасным святлом". Вядома нам і яшчэ адно выраз, аўтарства якога прыпісваюць Гермесу: "Тое, што уверсе, падобна таму, што ўнізе". Гэтаму стараліся прытрымлівацца мудрацы і чараўнікі, якія лічылі сябе вучнямі Гермеса: Піфагор, Мерлін, Апполона Тианский, Дантэ, Роджэр Бэкан і граф Сен-Жермен.